آکادمی مهندسی ساختمان ساختمان نگار. فصل اول. حقوق مهندسی و مسئولیت حرفه‌ای. قسمت دوم. تخلف تکراری مهندس ناظر؛ چند بار اشتباه می‌تواند به قیمت از دست دادن عضویت تمام شود؟

به گزارش ساختمان نگار، مسئولیت حرفه‌ای مهندس ناظر فقط به انجام یک بازدید و تنظیم چند گزارش مرحله‌ای محدود نمی‌شود؛ سابقه عملکرد حرفه‌ای نیز می‌تواند در آینده شغلی مهندس اثرگذار باشد. در تازه‌ترین اقدام اعلام‌شده از سوی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران، برای ناظران دارای سوابق متعدد تخلف انتظامی، ضوابطی برای لغو عضویت در سازمان تعیین شده است. بر اساس این ضوابط، تکرار تخلف پس از محکومیت قطعی انتظامی درجه 3 و بالاتر یا صدور حکم داوری که به تعویض ناظر منجر شود، می‌تواند با توجه به سوابق قبلی، به لغو عضویت از 3 تا 10 سال منجر شود.

برای عضویت در کانال بله در لینک زیر عضو شوید:

https://ble.ir/nehzatemelimaskanksh

تخلف مهندس ناظر فقط یک پرونده نیست
یکی از نکات مهم در حرفه مهندسی این است که هر پرونده انتظامی را نباید جدا از سابقه حرفه‌ای مهندس دید.
ممکن است یک مهندس در یک پروژه با شکایت مالک، مجری یا سایر عوامل ساختمان مواجه شود و پس از رسیدگی، پرونده او به محکومیت انتظامی منتهی شود. اما زمانی که تخلفات تکرار می‌شوند، مسئله شکل دیگری پیدا می‌کند.
مصوبه اخیر سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران دقیقاً بر همین موضوع تمرکز دارد؛ یعنی برخورد با ناظری که با وجود سابقه محکومیت، دوباره مرتکب تخلف می‌شود. بر اساس گزارش منتشرشده، در صورت وجود شرایط مقرر، تعداد سوابق قبلی در تعیین مدت لغو عضویت مؤثر خواهد بود.

جدول جدید برخورد با سوابق متعدد تخلف بر اساس ضوابط اعلام‌شده:

2 سابقه تخلف: لغو عضویت از 3 تا 5 سال

3 سابقه تخلف: لغو عضویت از 5 تا 7 سال

بیش از 3 سابقه تخلف: لغو عضویت از 7 تا 10 سال

این ارقام به معنای آن نیست که هر شکایت یا هر ادعایی علیه مهندس مستقیماً موجب لغو عضویت می‌شود. موضوع زمانی مطرح است که شرایط اعلام‌شده، از جمله محکومیت قطعی انتظامی درجه 3 و بالاتر یا حکم داوری منجر به تعویض ناظر، تحقق پیدا کرده باشد.

چرا تکرار تخلف اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
در فعالیت حرفه‌ای، یک اشتباه ممکن است ناشی از شرایط خاص پروژه، برداشت نادرست، ضعف مستندسازی یا حتی اختلاف در تشخیص باشد. اما تکرار تخلف می‌تواند نشان‌دهنده بی‌توجهی مستمر به الزامات حرفه‌ای تلقی شود.
قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان نیز سازمان‌های استانی را مکلف کرده است بر حسن انجام خدمات مهندسی نظارت کنند و متخلفان را از طریق مراجع قانونی ذی‌صلاح تعقیب کنند. همچنین شورای انتظامی سازمان استان مرجع رسیدگی بدوی به شکایات مربوط به تخلفات حرفه‌ای، انضباطی و انتظامی مهندسان است.
بنابراین، سابقه انتظامی برای مهندس موضوعی حاشیه‌ای نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از مسیر حرفه‌ای او باشد.

یک هشدار مهم برای مهندسان ناظر
همزمان با افزایش حساسیت نسبت به تخلفات حرفه‌ای، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران نیز درباره اجرای عملیات ساختمانی مطابق نقشه‌های مصوب هشدار داده است.
این سازمان اعلام کرده است که مهندسان ناظر و مجری باید نسبت به اجرای عملیات ساختمانی مطابق نقشه‌های مصوب اقدام کنند و عدم ارسال گزارش یا مسامحه در برابر تخلفات ساختمانی، در صورت احراز توسط مراجع نظارتی، می‌تواند موجب مجازات انتظامی شود. همچنین تعدد نقشه‌ها، تغییرات بدون مجوز و نبود نظارت مستمر از جمله موارد مورد تأکید این اطلاعیه بوده است.
این هشدار از این جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد مسئولیت حرفه‌ای مهندس ناظر فقط به «امضا کردن گزارش» محدود نیست؛ بلکه نحوه واکنش او به تخلف نیز اهمیت دارد.

اگر مالک برخلاف نقشه اجرا کرد، مهندس چه کند؟
فرض کنید مالک تصمیم می‌گیرد یک طبقه اضافه اجرا کند، سطح اشغال را افزایش دهد، محل برخی عناصر ساختمان را تغییر دهد یا بدون اخذ مجوز، نقشه مصوب را تغییر دهد.
در چنین شرایطی، ساده‌ترین اما پرریسک‌ترین واکنش این است که مهندس موضوع را نادیده بگیرد.
تبصره 7 ماده 100 قانون شهرداری، مهندسان ناظر را مکلف به نظارت مستمر بر عملیات اجرایی ساختمان از نظر انطباق با پروانه، نقشه‌ها و محاسبات فنی کرده و در صورت مشاهده تخلف، موضوع گزارش و گواهی وضعیت ساختمان را مورد توجه قرار داده است.
در نتیجه، مهندس نباید تصور کند که «تخلف را مالک انجام داده، پس مسئولیتی متوجه من نیست». مسئولیت هر شخص باید بر اساس وظایف قانونی و شرایط همان پرونده بررسی شود، اما بی‌توجهی به تکالیف نظارتی می‌تواند برای مهندس مشکل‌ساز شود.

گزارش نکردن تخلف هم می‌تواند خطرناک باشد
یکی از اشتباهات رایج این است که مهندس تصور کند تنها در صورت امضای یک گزارش خلاف واقع ممکن است با پرونده انتظامی مواجه شود.
در حالی که گزارش نکردن یا مسامحه در برابر تخلف نیز می‌تواند موضوع رسیدگی قرار گیرد. سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران در اطلاعیه خود به‌صراحت نسبت به عدم ارسال گزارش و مسامحه در قبال تخلفات ساختمانی هشدار داده است.
بنابراین برای مهندس ناظر، دو رفتار می‌تواند خطرناک باشد:
تأیید چیزی که واقعیت ندارد
سکوت در برابر تخلفی که باید در حدود وظایف قانونی گزارش شود

 آیا هر شکایت یعنی محکومیت؟
خیر.
این نکته برای جلوگیری از برداشت اشتباه از خبر بسیار مهم است.
مصوبه جدید درباره «سوابق تخلف» و محکومیت‌های مشخص صحبت می‌کند، نه صرفاً تعداد شکایت‌هایی که علیه یک مهندس ثبت شده است. گزارش منتشرشده درباره سازمان نظام مهندسی تهران نیز شرط‌هایی مانند محکومیت قطعی انتظامی درجه 3 و بالاتر یا حکم داوری منجر به تعویض ناظر را مطرح کرده است.
بنابراین نمی‌توان گفت هر مهندسی که چند شکایت داشته باشد، الزاماً از عضویت محروم خواهد شد.
تشخیص تخلف، میزان مسئولیت و مجازات، تابع مقررات و فرآیند رسیدگی قانونی است.

مهندس حرفه‌ای چگونه سابقه انتظامی خود را مدیریت کند؟
اولین اصل، گزارش‌نویسی دقیق است.
مهندس باید وضعیت واقعی پروژه را در زمان بازدید ثبت کند و از عبارت‌های کلی و مبهم که امکان برداشت‌های مختلف دارند، تا حد امکان پرهیز کند.
دومین اصل، مستندسازی است.
ثبت تاریخ بازدید، تصاویر مناسب، مکاتبات، اخطارها و گزارش‌های ارسالی می‌تواند در صورت بروز اختلاف اهمیت زیادی داشته باشد.
سومین اصل، اقدام به‌موقع است.
اگر تخلفی در حدود وظایف قانونی مهندس مشاهده شد، نباید موضوع برای مدت طولانی بدون اقدام باقی بماند.
چهارمین اصل نیز بسیار ساده است:
هیچ فشاری از سوی مالک، پیمانکار یا سایر عوامل پروژه نباید باعث شود مهندس چیزی را برخلاف واقع تأیید کند.

 پیام این خبر برای جامعه مهندسی چیست؟
تصمیم جدید سازمان نظام مهندسی تهران را می‌توان یک پیام روشن درباره اهمیت «سابقه حرفه‌ای» دانست.
در گذشته ممکن بود برخی مهندسان یک پرونده انتظامی را یک اتفاق مقطعی تلقی کنند؛ اما وقتی تخلف تکرار شود، پیامدها می‌تواند بسیار سنگین‌تر شود.
لغو عضویت برای چند سال، صرفاً یک مجازات اداری ساده نیست؛ زیرا عضویت در سازمان و برخورداری از شرایط حرفه‌ای مرتبط با فعالیت مهندسی، برای بسیاری از مهندسان با مسیر کاری آنها ارتباط مستقیم دارد.
از سوی دیگر، نباید این خبر را به معنای برخورد با یک اشتباه ساده یا یک شکایت اثبات‌نشده دانست. آنچه اهمیت دارد، وجود تخلف احراز‌شده و تحقق شرایط قانونی و انتظامی است.

جمع‌بندی ساختمان نگار
قسمت دوم «آکادمی مهندسی ساختمان ساختمان نگار» یک پیام روشن برای مهندسان دارد:
سابقه حرفه‌ای را جدی بگیرید.
تخلفی که امروز یک پرونده انتظامی است، اگر تکرار شود، می‌تواند فرد را وارد مرحله‌ای بسیار سخت‌تر کند. ضوابط جدید اعلام‌شده در سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران، برای برخی ناظران دارای سوابق متعدد تخلف، امکان لغو عضویت از 3 تا 10 سال را پیش‌بینی کرده است.
از سوی دیگر، هشدارهای اخیر این سازمان درباره اجرای عملیات مطابق نقشه‌های مصوب و ضرورت گزارش تخلفات نشان می‌دهد که نظارت حرفه‌ای، مستندسازی و اقدام به‌موقع اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
برای یک مهندس، بهترین راه مقابله با پرونده انتظامی، بعد از ایجاد اختلاف شروع نمی‌شود؛ بلکه از همان لحظه‌ای آغاز می‌شود که تصمیم می‌گیرد گزارش خود را دقیق، مستند و منطبق با واقعیت پروژه تنظیم کند.

سوالات متداول

آیا تکرار تخلف می‌تواند باعث لغو عضویت مهندس شود؟
بله. طبق ضوابط اعلام‌شده از سوی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران، در شرایط مقرر، تکرار تخلف پس از محکومیت‌های مشخص انتظامی می‌تواند به لغو عضویت برای چند سال منجر شود.

مدت لغو عضویت برای ناظران متخلف چقدر است؟
بر اساس گزارش منتشرشده، بسته به سوابق تخلف، این مدت از 3 تا 10 سال تعیین شده است.

آیا دو سابقه تخلف هم می‌تواند پیامد سنگین داشته باشد؟
طبق ضوابط اعلام‌شده، برای دو سابقه تخلف، لغو عضویت از 3 تا 5 سال پیش‌بینی شده است؛ البته تحقق شرایط مقرر در مصوبه اهمیت دارد.

 آیا هر شکایت علیه مهندس به معنای تخلف است؟
خیر. شکایت با محکومیت قطعی یکسان نیست و موضوع باید در فرآیند قانونی رسیدگی و احراز شود.

 اگر مالک برخلاف نقشه مصوب ساخت‌وساز کند، وظیفه مهندس چیست؟
مهندس ناظر باید در حدود وظایف قانونی خود موضوع را بررسی و تخلف را مطابق مقررات و در مهلت مقرر گزارش کند.

 آیا گزارش نکردن تخلف می‌تواند برای مهندس مشکل ایجاد کند؟
بله. سازمان نظام مهندسی تهران نیز اعلام کرده است که عدم ارسال گزارش یا مسامحه در قبال تخلفات ساختمانی، در صورت احراز، می‌تواند موجب مجازات انتظامی شود.

 آیا مصوبه تهران برای تمام استان‌های کشور یکسان است؟
خیر. این خبر درباره ضوابط اعلام‌شده از سوی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران است و نباید بدون بررسی مقررات هر استان به تمام سازمان‌ها تعمیم داده شود.

 بهترین راه کاهش ریسک پرونده انتظامی چیست؟
گزارش دقیق و به‌موقع، مستندسازی بازدیدها، رعایت حدود وظایف حرفه‌ای و خودداری از تأیید موارد خلاف واقع، از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است.

منابع

1. سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران؛ اطلاعیه‌ها و هشدارهای مرتبط با مسئولیت مهندسان ناظر و اجرای عملیات مطابق نقشه‌های مصوب.

2. گزارش خبرگزاری تسنیم درباره مصوبه هیئت‌مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران در خصوص برخورد با ناظران دارای سوابق متعدد تخلف.

3. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان؛ به‌ویژه مواد مرتبط با وظایف سازمان استان و شورای انتظامی.

4. تبصره 7 ماده 100 قانون شهرداری درباره وظایف مهندسان ناظر در نظارت بر عملیات ساختمانی و گزارش تخلفات.

5. وب‌سایت ساختمان نگار برای کنترل مطالب منتشرشده قبلی و جلوگیری از تکرار موضوعات مجموعه «آکادمی مهندسی ساختمان».

سلب مسئولیت

این مطلب با هدف آموزش و اطلاع‌رسانی عمومی به جامعه مهندسی تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی درباره یک پرونده مشخص نیست. ضوابط مورد اشاره درباره لغو عضویت، مربوط به مصوبه اعلام‌شده از سوی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران است و نباید بدون بررسی مقررات هر استان به سایر سازمان‌های نظام مهندسی تعمیم داده شود. همچنین تشخیص تخلف، مسئولیت مهندس و میزان مجازات، صرفاً پس از طی فرآیند قانونی و با توجه به مستندات و شرایط هر پرونده امکان‌پذیر است.

برای قسمت سوم این فصل، پیشنهاد می‌کنم موضوع را یک پله کاربردی‌تر کنیم:

«مالک تخلف کرد و به گزارش مهندس ناظر توجه نکرد؛ از این لحظه مسئولیت مهندس چیست؟»

این موضوع هم ادامه مستقیم دو قسمت اول است و هم ظرفیت بالایی برای جذب مهندسان ناظر و جست‌وجوی گوگل دارد