راهنمای جامع متقاضیان طرح نهضت ملی مسکن؛ قسمت سیزدهم اگر آورده نهضت ملی مسکن را نتوانیم پرداخت کنیم، چه می‌شود؟

به گزارش ساختمان نگار طرح نهضت ملی مسکن برای بسیاری از خانوارها با یک امید بزرگ آغاز شد: اینکه با پرداخت مرحله‌ای آورده و استفاده از تسهیلات، بتوانند صاحب خانه شوند.
اما با طولانی شدن اجرای برخی پروژه‌ها و افزایش هزینه‌های ساخت، مبلغ آورده مورد نیاز بسیاری از متقاضیان افزایش پیدا کرده است.
در چنین شرایطی، یک سؤال اساسی برای متقاضی ایجاد می‌شود:
اگر دیگر توان پرداخت آورده را نداشته باشم، چه اتفاقی برای من و سرمایه‌ای که تاکنون پرداخت کرده‌ام می‌افتد؟
پاسخ این سؤال برای همه پروژه‌ها یکسان نیست و به مقررات طرح، قرارداد، وضعیت پروژه، تصمیمات دستگاه متولی و شرایط پرونده متقاضی بستگی دارد. بنابراین نباید یک تجربه مربوط به یک پروژه را به تمام پروژه‌های نهضت ملی مسکن تعمیم داد.

در ادامه بخش های قبلی ، ساختمان نگار تلاش کرده است با همکاری مهندس سجاد امینی معاون مسکن و ساختمان اداره کل راه و شهرسازی استان کرمانشاه،مهم‌ترین پرسش‌های متقاضیان را با زبانی ساده و بر پایه قوانین و رویه‌های رایج پاسخ دهد تا مخاطبان بتوانند با آگاهی بیشتری روند پرونده خود را دنبال کنند:

برای عضویت در کانال بله در لینک زیر عضو شوید:

https://ble.ir/nehzatemelimaskanksh

از مهندس و پیمانکار تا مصالح، تجهیزات، خدمات و پروژه‌های ساختمانی در سراسر ایران

1. ناتوانی در پرداخت با انصراف تفاوت دارد
یکی از مهم‌ترین نکات این است که «نپرداختن یک مبلغ» لزوماً با «انصراف متقاضی» یکسان نیست.
ممکن است متقاضی به دلیل مشکلات مالی نتواند مبلغ اعلام‌شده را در موعد مقرر تأمین کند، اما همچنان قصد ادامه حضور در پروژه را داشته باشد.
بنابراین متقاضی نباید صرفاً به دلیل اینکه در پرداخت یک مرحله تأخیر داشته، تصور کند که خودبه‌خود از پروژه خارج شده است.
از طرف دیگر، نباید تصور کرد که عدم پرداخت هیچ پیامدی ندارد.
وضعیت هر پرونده باید بر اساس مقررات و اطلاعیه رسمی همان پروژه بررسی شود.

2. آیا با پرداخت نکردن آورده، متقاضی فوراً حذف می‌شود؟
این یکی از پرتکرارترین سؤالات متقاضیان است.
پاسخ را نمی‌توان برای تمام پروژه‌ها یکسان اعلام کرد.
چنانچه برای پرداخت آورده، مهلت مشخصی تعیین شده باشد، متقاضی باید مطابق همان مهلت اقدام کند. در صورت عدم پرداخت، ممکن است مطابق مقررات پروژه برای پرونده تصمیم‌گیری شود.
اما نکته مهم این است که:
متقاضی نباید صرفاً بر اساس شایعه «عدم پرداخت = حذف قطعی» تصمیم بگیرد.
اگر چنین تصمیمی درباره پرونده متقاضی گرفته شود، باید مبنای آن، نحوه ابلاغ، مهلت‌های مقرر و حقوق متقاضی مشخص باشد.

3. آیا امکان گرفتن مهلت بیشتر وجود دارد؟
در بسیاری از موارد، متقاضیان این سؤال را مطرح می‌کنند که اگر در زمان تعیین‌شده توان پرداخت نداشته باشند، آیا می‌توانند درخواست مهلت کنند؟
این موضوع به مقررات و تصمیم دستگاه متولی پروژه بستگی دارد و یک حق عمومی و یکسان برای تمام پروژه‌ها نمی‌توان برای آن اعلام کرد.
با این حال، متقاضیانی که با مشکل مالی مواجه شده‌اند بهتر است قبل از پایان مهلت، موضوع را از مسیر رسمی پیگیری کنند و در صورت وجود امکان قانونی، درخواست خود را ثبت کنند.
سکوت و بی‌تفاوتی معمولاً بهتر از پیگیری رسمی نیست.

4. آیا می‌توان آورده را قسط‌بندی کرد؟
تقسیط آورده یکی از مطالبات مهم متقاضیان است.
اما باید میان «مطالبه متقاضیان» و «وجود یک مقررات اجرایی قطعی» تفاوت قائل شد.
اینکه آورده در چند مرحله دریافت شود یا امکان مهلت یا تقسیط وجود داشته باشد، تابع سازوکار مالی پروژه و تصمیم مراجع ذی‌ربط است.
بنابراین اگر در یک پروژه امکان تقسیط یا برنامه پرداخت مرحله‌ای ایجاد شده باشد، نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام پروژه‌های نهضت ملی مسکن نیز الزاماً همین شرایط را دارند.

5. اگر قبلاً مبلغ زیادی پرداخت کرده باشیم چه؟
این شاید مهم‌ترین نگرانی متقاضی باشد.
خانواده‌ای را تصور کنید که طی چند سال، مبالغ مختلفی به حساب پروژه واریز کرده است.
اکنون توان پرداخت مبلغ جدید را ندارد.
سؤال طبیعی این خانواده این است:
تکلیف پول‌هایی که تاکنون پرداخت کرده‌ام چه می‌شود؟
در اینجا نیز باید میان «انصراف»، «حذف از پروژه» و «تعیین تکلیف پرونده» تفاوت قائل شد.
نحوه محاسبه و بازپرداخت مبالغ، کسورات احتمالی، زمان تسویه و سایر جزئیات تابع مقررات و قرارداد مربوط به پروژه است.
بنابراین هیچ متقاضی نباید صرفاً بر اساس گفته افراد در گروه‌های مجازی، درباره بازگشت پول خود تصمیم بگیرد.

6. آیا فروش امتیاز راه‌حل مشکل مالی است؟
وقتی فشار مالی افزایش پیدا می‌کند، ممکن است برخی افراد به متقاضی پیشنهاد کنند:
«امتیازت را بفروش.»
اما این موضوع بسیار حساس است.
انتقال امتیاز یا حقوق ناشی از طرح‌های حمایتی مسکن تابع ضوابط مربوط به همان طرح است و نمی‌توان هر نوع معامله‌ای را معتبر و قابل اتکا دانست.
بنابراین متقاضی گرفتار مشکلات مالی نباید بدون بررسی مقررات، قرارداد یا فرآیند رسمی، وارد معامله با افراد یا واسطه‌ها شود.
یک قرارداد دست‌نویس یا رسید عادی الزاماً به معنای انتقال قانونی حق متقاضی نیست.

7. آیا متقاضی می‌تواند درخواست تعیین تکلیف کند؟
بله، و این یکی از مهم‌ترین توصیه‌هاست.
اگر متقاضی واقعاً توان پرداخت مبلغ اعلام‌شده را ندارد، بهتر است موضوع را به‌صورت رسمی مطرح کند.
برای مثال می‌تواند درباره موارد زیر درخواست شفافیت کند:
مبلغ دقیق بدهی یا آورده مورد نیاز
مهلت پرداخت
وضعیت پرونده در صورت عدم پرداخت
امکان استفاده از مهلت
امکان تقسیط در صورت وجود مقررات مربوط
وضعیت مبالغ پرداخت‌شده قبلی
وضعیت تسهیلات بانکی
زمان‌بندی ادامه پروژه
مهم این است که پاسخ تا حد امکان مکتوب و قابل استناد باشد.

8. یک سؤال مهم‌تر: چرا متقاضی باید مدام نگران حذف باشد؟
یکی از گلایه‌های جدی متقاضیان این است که آنها در شرایطی وارد طرح شده‌اند که تصور می‌کردند با پرداخت مرحله‌ای مبالغ مشخص، در نهایت صاحب خانه خواهند شد؛ اما با طولانی شدن پروژه و افزایش هزینه‌های ساخت، توان مالی بسیاری از خانواده‌ها کاهش یافته است.
از طرف دیگر، دستگاه‌های اجرایی نیز با مشکلاتی مانند تورم، افزایش قیمت مصالح، هزینه ساخت، تأمین مالی و تغییر شرایط اقتصادی مواجه بوده‌اند.
واقعیت این است که فشار اقتصادی هم برای مجری پروژه وجود دارد و هم برای متقاضی.
اما نتیجه این شرایط نباید این باشد که متقاضی صرفاً با یک جمله کلی مواجه شود که «اگر نمی‌توانید پرداخت کنید، حذف می‌شوید.»
راهکار پایدار، شفافیت در هزینه‌ها، زمان‌بندی و تعیین تکلیف حقوق متقاضیان است.

9. آیا متقاضی حق دارد درباره هزینه‌های پروژه سؤال کند؟
متقاضی که بخش قابل توجهی از هزینه پروژه را تأمین می‌کند، طبیعی است که درباره وضعیت پروژه پرسش داشته باشد.
برای نمونه:
پروژه چند درصد پیشرفت دارد؟
چه مقدار از منابع مالی تأمین شده است؟
هزینه ساخت هر واحد بر چه مبنایی محاسبه شده است؟
چه میزان آورده دیگر مورد نیاز است؟
تسهیلات بانکی چه میزان است؟
زمان احتمالی تکمیل پروژه چه زمانی است؟
پاسخ روشن به چنین پرسش‌هایی می‌تواند به متقاضی کمک کند تصمیم دقیق‌تری درباره ادامه مسیر بگیرد.

10. اگر توان پرداخت نداریم، چه کار کنیم؟

پیشنهاد ساختمان نگار این است که متقاضی در چنین شرایطی چهار کار را انجام دهد:
اول: از مبلغ دقیق مورد مطالبه مطمئن شود.
دوم: مهلت رسمی پرداخت را بررسی کند.
سوم: وضعیت پرونده خود را از مرجع رسمی پروژه استعلام کند.
چهارم: اگر مشکل مالی دارد، پیش از پایان مهلت، درخواست خود را به شکل رسمی مطرح کند.
و مهم‌تر از همه:
برای تأمین پول، وارد معاملات پرریسک یا پرداخت به واسطه‌های ناشناس نشوید.

جمع‌بندی ساختمان نگار
متقاضی نهضت ملی مسکن اگر توان پرداخت آورده جدید را ندارد، نباید از ترس حذف، بدون بررسی وام، قرض سنگین یا معامله پرریسک انجام دهد.
از طرف دیگر، نباید تصور کند که عدم پرداخت هیچ پیامدی ندارد.
راه درست این است که متقاضی وضعیت پرونده، مبلغ مورد نیاز، مهلت پرداخت و پیامدهای عدم پرداخت را از مرجع رسمی پروژه دریافت کند.
شرایط اقتصادی کشور، تورم و افزایش هزینه‌های ساخت واقعیت‌هایی هستند که بر اجرای پروژه‌ها اثر گذاشته‌اند؛ اما همین شرایط برای متقاضی نیز وجود دارد. خانواده‌ای که باید اجاره خانه، هزینه زندگی، تحصیل فرزندان و ده‌ها هزینه دیگر را تأمین کند، ممکن است واقعاً توان پرداخت مبالغ سنگین جدید را نداشته باشد.
بنابراین انتظار منطقی این است که در کنار مطالبه آورده، شفافیت، زمان‌بندی مشخص و راهکارهای قانونی برای متقاضیان کم‌توان مالی نیز مورد توجه قرار گیرد.
در نهایت، هدف طرح نهضت ملی مسکن باید خانه‌دار شدن متقاضی واجد شرایط باشد؛ نه اینکه فشارهای اقتصادی، خانواده‌ای را که سال‌ها برای این خانه هزینه کرده، در میانه مسیر بلاتکلیف کند.

سوالات متداول
اگر نتوانم یک مرحله از آورده را پرداخت کنم، حتماً حذف می‌شوم؟
خیر، نمی‌توان برای تمام پروژه‌ها حکم یکسان صادر کرد. وضعیت پرونده باید بر اساس مقررات و اطلاعیه رسمی همان پروژه بررسی شود.

آیا می‌توانم درخواست مهلت کنم؟
امکان و شرایط مهلت به مقررات و تصمیمات مربوط به پروژه بستگی دارد. بهتر است درخواست قبل از پایان مهلت، به شکل رسمی مطرح شود.

آیا تقسیط آورده برای همه متقاضیان امکان‌پذیر است؟
خیر. شرایط پرداخت و هرگونه تقسیط تابع مقررات و سازوکار مالی پروژه است.

اگر حذف شوم، پول‌هایی که قبلاً پرداخت کرده‌ام چه می‌شود؟
نحوه تعیین تکلیف و بازپرداخت احتمالی تابع مقررات، قرارداد و شرایط همان پروژه است و باید از مرجع رسمی استعلام شود.

آیا می‌توانم برای پرداخت آورده، امتیاز خود را بفروشم؟
انتقال امتیاز تابع ضوابط قانونی طرح است. قبل از هرگونه معامله باید از قانونی بودن و امکان ثبت رسمی آن اطمینان حاصل شود.

«شما بپرسید، ساختمان نگار پاسخ می‌دهد» 

منابع

اطلاعیه‌ها، دستورالعمل‌ها و مقررات رسمی وزارت راه و شهرسازی، ادارات کل راه و شهرسازی، بانک‌های عامل و دستگاه‌های متولی پروژه‌های نهضت ملی مسکن.

سلب مسئولیت

این مطلب با هدف آگاهی‌رسانی عمومی تهیه شده است. شرایط پرداخت، مهلت‌ها، نحوه تعیین تکلیف متقاضی، حذف یا انصراف و بازگشت مبالغ ممکن است بر اساس پروژه، قرارداد و آخرین تصمیمات مراجع ذی‌صلاح متفاوت باشد. متقاضیان پیش از هرگونه تصمیم مالی یا حقوقی باید وضعیت پرونده خود را از مرجع رسمی مربوط به پروژه استعلام کنند.