آکادمی آپارتمان‌نشینی ساختمان نگار .قسمت پانزدهم. پمپ آب آپارتمان؛ چرا مخزن ذخیره دیگر یک انتخاب ساده نیست؟

به گزارش ساختمان نگار، افزایش تعداد مجتمع‌های چندطبقه و مشکلات افت فشار آب باعث شده موضوع مخزن ذخیره و سیستم تقویت فشار آب، به یکی از مسائل مهم مدیریت ساختمان تبدیل شود. در یک ساختمان چندواحدی، نصب پمپ به صورت مستقیم روی شبکه آب شهری می‌تواند برای شبکه و سایر مشترکان مشکل ایجاد کند و به همین دلیل طراحی صحیح سیستم آب‌رسانی اهمیت زیادی دارد. مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان نیز برای ذخیره‌سازی و تنظیم فشار آب، راهکارهایی مانند مخزن ذخیره، پمپ، بوسترپمپ و تجهیزات کنترل فشار را پیش‌بینی کرده است.

برای عضویت در کانال بله در لینک زیر عضو شوید:

https://ble.ir/nehzatemelimaskanksh

از مهندس و پیمانکار تا مصالح، تجهیزات، خدمات و پروژه‌های ساختمانی در سراسر ایران

خبر تازه؛ مجتمع‌های مسکونی در کمالشهر زیر ذره‌بین آبفا
یکی از تازه‌ترین نمونه‌ها مربوط به منطقه کمالشهر است. بر اساس گزارش منتشرشده در 14 شهریور 1405، آبفای منطقه کمالشهر اعلام کرده است حدود 900 مجتمع مسکونی دارای پمپ مستقیم از شبکه در منطقه خرمدشت برای نصب مخزن استاندارد ذخیره آب هدایت شده‌اند.
در این گزارش همچنین آمده است که طرح با هماهنگی مراجع قضایی دنبال شده و برای مجتمع‌هایی که از پمپ مستقیم استفاده می‌کنند، اقدامات مختلفی از جمله فرهنگ‌سازی، اخطار، جریمه و قطع موقت انشعاب پیش‌بینی شده است.
این خبر یک نکته مهم برای مدیران ساختمان دارد: موضوع پمپ و مخزن آب را نباید تا زمان قطعی آب و ایجاد اختلاف میان ساکنان به تعویق انداخت.

بهترین برند پمپ آب 

بهترین برند منبع و مخزن آب 

چرا پمپ مستقیم می‌تواند مشکل‌ساز شود؟
تصور بعضی ساکنان این است که برای افزایش فشار آب، کافی است یک پمپ قوی‌تر روی لوله ورودی ساختمان نصب شود.
اما سیستم آب‌رسانی ساختمان به این سادگی نیست.
مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان موضوع ذخیره‌سازی آب و تنظیم فشار را به صورت جداگانه بررسی کرده و استفاده از پمپ و مخزن ذخیره را به عنوان یکی از روش‌های تأمین و تنظیم فشار مطرح کرده است. همچنین برای حفاظت شبکه آب آشامیدنی، اتصال مستقیم و مسائل مربوط به برگشت جریان نیز ضوابطی وجود دارد.
بنابراین افزایش قدرت پمپ بدون بررسی کل سیستم ممکن است مشکل را از یک واحد به کل ساختمان منتقل کند.

مخزن آب کجا باید نصب شود؟
محل نصب مخزن فقط به این موضوع بستگی ندارد که «کجا جا می‌شود».
مخزن ذخیره باید در محلی قرار گیرد که امکان آلودگی آب وجود نداشته باشد و دسترسی مناسب برای بازرسی و تعمیر فراهم باشد. در مبحث شانزدهم همچنین برای محل نصب، حفاظت مخزن، دریچه دسترسی، سرریز، تخلیه و اتصالات آن الزامات فنی در نظر گرفته شده است.

مخزن پشت‌بام یا پارکینگ؟
انتخاب محل باید با توجه به طراحی ساختمان، ظرفیت مخزن، سازه، دسترسی، ایمنی و شرایط تأسیسات انجام شود.
قرار دادن یک مخزن بزرگ روی بام بدون بررسی سازه‌ای نیز تصمیم مناسبی نیست. وزن آب قابل توجه است و هر هزار لیتر آب تقریباً هزار کیلوگرم وزن دارد.
به همین دلیل، نصب مخزن نباید صرفاً یک تصمیم خرید باشد؛ بلکه باید یک تصمیم فنی و مدیریتی باشد.

هزینه نصب مخزن با چه کسی است؟
اگر سیستم ذخیره و تقویت فشار آب برای تأمین آب ساختمان و استفاده مشترک واحدها ایجاد شود، موضوع هزینه آن اصولاً در حوزه هزینه‌های مشترک ساختمان قرار می‌گیرد.
اما نحوه تقسیم هزینه باید با توجه به مقررات قانونی، ماهیت هزینه و مصوبات معتبر ساختمان بررسی شود.
مدیر نیز بهتر است پیش از اجرای پروژه، پیشنهاد فنی، برآورد هزینه، مشخصات تجهیزات و نحوه تأمین مالی را به مالکان ارائه کند و تصمیمات مهم را مستند سازد.

اگر یک واحد مخالف نصب مخزن باشد چه؟
اینجا یکی از مهم‌ترین نکات آپارتمان‌نشینی مطرح می‌شود.
در یک ساختمان، تصمیم درباره تأسیسات مشترک را نمی‌توان صرفاً بر اساس نظر یک واحد گرفت. از طرف دیگر، مدیر ساختمان نیز نمی‌تواند بدون توجه به قانون و حدود اختیارات خود، هر تجهیزی را نصب کند.
اگر موضوع نصب مخزن یا اصلاح سیستم پمپاژ به تأسیسات مشترک مربوط باشد، باید مبنای قانونی تصمیم و حدود اختیار مجمع عمومی و مدیر مشخص شود.

 یک اشتباه رایج
گاهی یک واحد برای خودش پمپ نصب می‌کند تا مشکل فشار آب را حل کند، بدون آنکه وضعیت شبکه ساختمان و تأثیر آن بر سایر واحدها بررسی شود.
این اقدام ممکن است باعث ایجاد اختلاف میان همسایه‌ها شود و حتی از نظر فنی نیز راهکار مناسبی نباشد.

ساختمان‌های قدیمی چه کنند؟
در ساختمان‌های قدیمی، پیش از خرید پمپ جدید بهتر است چند موضوع بررسی شود:

1. وضعیت لوله‌های اصلی

2. ظرفیت برق ساختمان

3. فشار ورودی آب

4. حجم مخزن مورد نیاز

5. وضعیت پمپ فعلی

6. مسیر لوله‌کشی

7. محل مناسب نصب مخزن

8. سلامت شیرآلات و تجهیزات کنترل فشار

گاهی مشکل افت فشار فقط از پمپ نیست و یک گرفتگی، نشتی یا ایراد در بخشی از سیستم می‌تواند عامل اصلی باشد.

مدیر ساختمان چه اقدامی انجام دهد؟
مدیر ساختمان بهتر است منتظر اولین قطعی آب نماند.
ابتدا وضعیت آب‌رسانی ساختمان را بررسی کند، سپس در صورت نیاز از متخصص تأسیسات برای تعیین حجم مخزن و ظرفیت پمپ کمک بگیرد.
پس از آن، هزینه‌ها و پیشنهاد فنی در اختیار مالکان قرار گیرد و تصمیم ساختمان در صورت‌جلسه ثبت شود.
این روش از یک اختلاف رایج جلوگیری می‌کند: اینکه چند ماه بعد، یک مالک ادعا کند «من اصلاً با نصب این پمپ موافق نبودم».

 آیا همه ساختمان‌ها دقیقاً به یک مخزن نیاز دارند؟
خیر.
تعداد واحدها، تعداد ساکنان، تعداد طبقات، فشار شبکه، الگوی مصرف، شرایط منطقه و نوع سیستم آب‌رسانی در انتخاب ظرفیت مخزن و پمپ مؤثر است.
در یکی از نسخه‌های مبحث شانزدهم، برای ساختمان‌های مسکونی بیش از چهار طبقه یا بیش از ده واحد، پیش‌بینی مخزن ذخیره با ظرفیت حداقل 12 ساعت مصرف بر مبنای 150 لیتر برای هر نفر در شبانه‌روز مطرح شده است. بنابراین ظرفیت مخزن باید با ضابطه فنی و شرایط واقعی ساختمان تعیین شود، نه صرفاً با توصیه فروشنده تجهیزات.

 8 سؤال متداول

 1. آیا نصب پمپ مستقیم روی شبکه آب شهری مناسب است؟
اتصال مستقیم پمپ به شبکه می‌تواند موجب ایجاد مشکل در شبکه آب‌رسانی شود و سیستم باید مطابق ضوابط فنی طراحی شود. مبحث شانزدهم، مخزن ذخیره و سیستم‌های مناسب تنظیم فشار را پیش‌بینی کرده است.

2. هزینه مخزن آب با مالک است یا مستأجر؟
اگر مخزن جزء تأسیسات مشترک ساختمان باشد، هزینه آن باید در چارچوب هزینه‌های مشترک بررسی شود. رابطه مالی مالک و مستأجر نیز به قرارداد و نوع هزینه بستگی دارد.

 3. آیا یک واحد می‌تواند جداگانه پمپ نصب کند؟
نصب تجهیزات جدید نباید موجب آسیب یا اختلال در تأسیسات مشترک و حقوق سایر ساکنان شود و در موارد مرتبط با مشاعات باید مقررات ساختمان و ضوابط فنی رعایت شود.

 4. ظرفیت مخزن آب چگونه تعیین می‌شود؟
تعداد واحدها و ساکنان، تعداد طبقات، میزان مصرف و شرایط شبکه آب از عوامل مهم تعیین ظرفیت هستند.

 5. آیا می‌توان مخزن را روی پشت‌بام گذاشت؟
بسته به شرایط ساختمان ممکن است امکان‌پذیر باشد، اما وزن مخزن، وضعیت سازه، ایمنی، دسترسی و الزامات فنی باید بررسی شود.

 6. چرا مخزن باید قبل از پمپ قرار گیرد؟
در سیستم‌های متعارف، مخزن ذخیره می‌تواند آب مورد نیاز پمپ را تأمین کند و از مکش مستقیم پمپ از شبکه جلوگیری کند؛ آرایش دقیق سیستم باید توسط متخصص تأسیسات تعیین شود.

 7. آیا مدیر می‌تواند بدون اطلاع مالکان پمپ بخرد؟
در امور مهم و هزینه‌های مربوط به تأسیسات مشترک، مدیر باید در چارچوب اختیارات قانونی و مصوبات ساختمان اقدام کند و هزینه و تصمیمات را مستند سازد.

 8. اگر پمپ ساختمان خراب شود چه کسی باید هزینه تعمیر را بدهد؟
اگر پمپ متعلق به سیستم مشترک ساختمان باشد، هزینه نگهداری و تعمیر آن اصولاً در چارچوب هزینه‌های مشترک بررسی می‌شود.

جمع‌بندی

خبر تازه کمالشهر نشان می‌دهد موضوع مخزن ذخیره آب دیگر صرفاً یک مسئله فنی برای ساختمان‌های بلندمرتبه نیست و می‌تواند به موضوعی مدیریتی، اقتصادی و حتی حقوقی تبدیل شود.
برای یک ساختمان آپارتمانی، راه‌حل درست این نیست که هر واحد به صورت جداگانه برای افزایش فشار آب اقدام کند. ابتدا باید وضعیت شبکه و تأسیسات بررسی شود، سپس ظرفیت مناسب مخزن و پمپ تعیین و درباره اجرای آن طبق مقررات ساختمان تصمیم‌گیری شود.
مهم‌تر از همه اینکه مدیران و ساکنان نباید منتظر بمانند تا قطعی آب، خرابی پمپ یا اختلاف میان طبقات آنها را مجبور به تصمیم‌گیری فوری کند.

«شما بپرسید، ساختمان نگار پاسخ می‌دهد» 

از مهندس و پیمانکار تا مصالح، تجهیزات، خدمات و پروژه‌های ساختمانی در سراسر ایران

منابع
گزارش خبرگزاری کرج رسا درباره هدایت مجتمع‌های مسکونی کمالشهر به استفاده از مخزن استاندارد ذخیره آب، منتشرشده در 14 شهریور 1405.
مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان، تأسیسات بهداشتی، بخش ذخیره‌سازی و تنظیم فشار آب.
مقررات مربوط به ظرفیت ذخیره آب در ساختمان‌های مسکونی در نسخه منتشرشده از مبحث شانزدهم.
وب‌سایت ساختمان نگار، برای بررسی موضوعات منتشرشده قبلی آکادمی آپارتمان‌نشینی.

سلب مسئولیت
این مطلب با هدف آموزش عمومی و افزایش آگاهی ساکنان و مدیران ساختمان تهیه شده است و جایگزین نظر مهندس تأسیسات، کارشناس رسمی یا مشاوره حقوقی در یک پرونده مشخص نیست. ضوابط فنی ممکن است بر اساس ویرایش مقررات، شرایط ساختمان و مقررات محلی متفاوت باشد. پیش از اجرای سیستم پمپ و مخزن، ظرفیت، محل نصب، مسیر لوله‌کشی، برق، سازه و الزامات شرکت آب و فاضلاب مربوط باید توسط افراد واجد صلاحیت بررسی شود.