راهنمای جامع متقاضیان طرح نهضت ملی مسکن؛ -قسمت سوم- چرا برخی متقاضیان نهضت ملی مسکن زودتر تخصیص واحد می‌گیرند؟

بر اساس بررسی ساختمان نگار، یکی از پرتکرارترین پرسش‌های متقاضیان نهضت ملی مسکن این است که چرا با وجود ثبت‌نام در سال‌های گذشته، هنوز برای برخی افراد افتتاح حساب یا تخصیص واحد انجام نشده است؛ در حالی که فرد دیگری که تقریباً هم‌زمان با آنها ثبت‌نام کرده، زودتر وارد پروژه شده و حتی واحد نیز دریافت کرده است.
برخی متقاضیان این تفاوت را ناشی از بی‌عدالتی، اعمال سلیقه یا حتی فامیل‌بازی می‌دانند. اما آیا زمان ثبت‌نام به‌تنهایی تعیین‌کننده نوبت متقاضیان است؟

برای عضویت در کانال بله در لینک زیر عضو شوید:

https://ble.ir/nehzatemelimaskanksh

«من چهار سال پیش ثبت‌نام نهایی کردم؛ چرا هنوز افتتاح حساب نشده است؟»

یکی از متقاضیان می‌گوید:
««حدود چهار سال است که ثبت‌نام نهایی کرده‌ام، اما هنوز برای من افتتاح حساب نشده است. چندین بار مراجعه کردم و هر بار گفتند منتظر پیامک باشید. حتی با تهران تماس گرفتم و گفتند باید افتتاح حساب انجام می‌شد. دلیل این تأخیر چیست؟»»

این پرسش، در کنار پرسش‌های مشابه، نشان می‌دهد که بسیاری از متقاضیان تصور می‌کنند صرف ثبت‌نام نهایی به معنای قرار گرفتن قطعی در صف تخصیص واحد است؛ در حالی که فرآیند تخصیص پروژه و واحد تابع ضوابط و اولویت‌های تعریف‌شده در سامانه است.

«من جزو اولین نفرها ثبت‌نام کردم؛ چرا هنوز تخصیص واحد نشده‌ام؟»
پرسش دیگری که بارها از سوی متقاضیان مطرح می‌شود این است که اگر فردی زودتر ثبت‌نام کرده، چرا ممکن است شخص دیگری که دیرتر ثبت‌نام کرده، زودتر به پروژه معرفی شود؟
پاسخ این است که زمان ثبت‌نام به‌تنهایی معیار اولویت تخصیص واحد نیست.
ثبت‌نام متقاضیان در یک بازه زمانی مشخص انجام شده و قرار نیست فردی صرفاً به دلیل اینکه در روزهای ابتدایی ثبت‌نام کرده، الزاماً نسبت به فردی که در روزهای پایانی همان بازه ثبت‌نام کرده، اولویت قطعی داشته باشد.
بنابراین نمی‌توان صرفاً با مقایسه تاریخ ثبت‌نام دو نفر نتیجه گرفت که فردی که زودتر ثبت‌نام کرده، حتماً باید زودتر واحد دریافت کند.

«همسایه من هم‌زمان با من ثبت‌نام کرد، اما سه سال پیش تخصیص گرفت!»

یکی دیگر از گلایه‌های پرتکرار متقاضیان این است:
««من و همسایه‌ام تقریباً هم‌زمان ثبت‌نام کردیم. او سه سال پیش تخصیص واحد شده، اما من هنوز منتظر پیامک هستم. آیا این موضوع به معنای بی‌عدالتی یا فامیل‌بازی است؟»»
تفاوت در زمان تخصیص دو متقاضی لزوماً به معنای اعمال نفوذ یا دخالت افراد نیست. تخصیص پروژه و واحد بر اساس فرآیندهای تعریف‌شده در سامانه انجام می‌شود و کارکنان راه و شهرسازی به‌صورت شخصی و سلیقه‌ای واحد را برای متقاضیان انتخاب نمی‌کنند.
به عبارت دیگر، صرف اینکه دو نفر در یک زمان ثبت‌نام کرده‌اند، به این معنی نیست که الزاماً باید در یک پروژه و در یک زمان واحد تخصیص بگیرند.

اولویت‌بندی متقاضیان چگونه انجام می‌شود؟
یکی از نکات مهم در این زمینه، توجه به ترکیب خانوار است.
در فرآیند اولویت‌بندی سامانه، تعداد فرزندان تحت تکفل خانواده می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در تعیین اولویت باشد. به همین دلیل، ممکن است خانواری که تعداد فرزندان بیشتری دارد، نسبت به خانواری با تعداد فرزندان کمتر، در اولویت قرار گیرد.
برای مثال، فرض کنید در یک فرآیند ثبت‌نام، خانواده‌ای دارای 8 فرزند تحت تکفل باشد. در چنین شرایطی، ممکن است اولویت خانوارها از خانواده دارای 8 فرزند به سمت خانواده‌های دارای 7، 6، 5 فرزند و به همین ترتیب ادامه پیدا کند.
طبیعی است که با ادامه فرآیند، بخش قابل‌توجهی از متقاضیان باقی‌مانده را خانواده‌های کم‌جمعیت، تک‌فرزند یا فاقد فرزند تحت تکفل تشکیل دهند؛ زیرا تعداد این خانوارها در میان متقاضیان بیشتر است.

اگر تعداد فرزندان دو متقاضی یکسان باشد چه می‌شود؟
اگر متقاضیان از نظر تعداد فرزندان تحت تکفل در شرایط مشابه قرار داشته باشند، سامانه می‌تواند از سایر شاخص‌ها و معیارهای تعریف‌شده برای اولویت‌بندی استفاده کند.
بنابراین فرآیند تخصیص صرفاً بر اساس یک عامل انجام نمی‌شود و نمی‌توان تنها با مشاهده تاریخ ثبت‌نام یا مقایسه دو پرونده، نتیجه گرفت که تخصیص باید دقیقاً به همان ترتیب انجام شود.

آیا کارکنان راه و شهرسازی در تخصیص واحد دخالت دارند؟
یکی از مهم‌ترین ابهامات متقاضیان همین موضوع است.
در فرآیند تعریف‌شده، تخصیص پروژه و واحد از طریق سامانه و بر اساس اولویت‌های مشخص انجام می‌شود و کارکنان دستگاه اجرایی نمی‌توانند به‌صورت شخصی برای یک متقاضی، پروژه یا واحد خاصی را انتخاب کنند.
به همین دلیل، تأخیر در تخصیص یک متقاضی نباید به‌صورت خودکار به دخالت شخصی کارکنان، فامیل‌بازی یا اعمال سلیقه نسبت داده شود.
البته اگر متقاضی نسبت به وضعیت پرونده خود، عدم تطابق اطلاعات، خطای سامانه یا رعایت نشدن ضوابط اعتراض یا ابهامی داشته باشد، می‌تواند از مسیرهای رسمی تعیین‌شده، وضعیت پرونده خود را پیگیری کند.

یک نکته مهم؛ ثبت‌نام به معنی تخصیص فوری واحد نیست

بسیاری از ابهامات زمانی ایجاد می‌شود که متقاضی تصور کند «ثبت‌نام زودتر» مساوی با «تخصیص زودتر» است.

در حالی که بین ثبت‌نام، احراز شرایط، افتتاح حساب، تأمین آورده، تعیین پروژه، گروه‌بندی و تخصیص واحد تفاوت وجود دارد و هر مرحله تابع شرایط و فرآیندهای مربوط به خود است.
بنابراین ممکن است دو نفر که در یک بازه زمانی ثبت‌نام کرده‌اند، به دلایل مختلف در مراحل بعدی در شرایط یکسانی قرار نگیرند.

جمع‌بندی؛ آیا تأخیر در تخصیص به معنای بی‌عدالتی است؟
پاسخ به سه پرسش مطرح‌شده در ابتدای این گزارش را می‌توان در چند نکته خلاصه کرد:

اول: تاریخ ثبت‌نام به‌تنهایی معیار قطعی اولویت نیست و صرفاً زودتر ثبت‌نام کردن به معنای دریافت زودتر واحد نیست.

دوم: فرآیند اولویت‌بندی و تخصیص پروژه و واحد از طریق سامانه و بر اساس شاخص‌های تعریف‌شده انجام می‌شود و کارکنان راه و شهرسازی نباید به‌صورت سلیقه‌ای در تعیین واحد افراد دخالت کنند.

سوم: تعداد اعضای خانوار و فرزندان تحت تکفل می‌تواند در اولویت‌بندی مؤثر باشد و پس از آن نیز در شرایط مشابه، سایر شاخص‌های تعریف‌شده در سامانه مورد توجه قرار می‌گیرد.

در نتیجه، تفاوت زمان تخصیص بین دو متقاضی، به‌تنهایی دلیل کافی برای اثبات بی‌عدالتی یا اعمال نفوذ نیست. با این حال، شفاف‌سازی فرآیند اولویت‌بندی، اطلاع‌رسانی دقیق درباره وضعیت هر پرونده و اعلام علت تأخیر به متقاضیان می‌تواند از شکل‌گیری بسیاری از ابهامات و برداشت‌های نادرست جلوگیری کند.

ساختمان نگار توصیه می‌کند متقاضیان در صورت وجود ابهام، به جای مقایسه صرف با پرونده سایر افراد، وضعیت پرونده، مرحله قرارگیری در فرآیند، اطلاعات خانوار و شرایط تخصیص خود را از مراجع رسمی پیگیری کنند

«شما بپرسید، ساختمان نگار پاسخ می‌دهد»