ساختمان های انرژی صفر ـ فراتر از مصرف کننده انرژی

به گزارش ساختمان نگار: صنعت ساختمان‌سازی در حال تجربه بزرگ‌ترین تغییر رویکرد در دهه‌های اخیر است. با اختصاص یافتن نزدیک به 40 درصد از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای جهان به ساختمان‌ها، مفهوم «ساختمان‌های انرژی صفر » از یک ایده آرمانی به یک ضرورت اجرایی تبدیل شده است. این بناها نه تنها از اتلاف انرژی جلوگیری می‌کنند، بلکه با تولید انرژی تجدیدپذیر، سهمی فعال در کاهش ردپای کربنی ایفا می‌کنند.

به‌طور سنتی، ساختمان‌ها مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی بوده‌اند. اما ساختمان‌های انرژی صفر با تعریفی متفاوت ساخته می‌شوند: سازه‌هایی که در مقیاس سالانه، میزان تولید انرژی‌شان از طریق منابع تجدیدپذیر با میزان مصرف‌شان برابری می‌کند.
بر اساس گزارش‌های فنی منتشر شده، حدود 27 درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای ساختمان‌ها مربوط به بهره‌برداری روزانه (سیستم‌های گرمایشی، سرمایشی و لوازم برقی) و 13 درصد آن مربوط به «کربن نهفته» در مصالح ساختمانی است. ساختمان‌های صفر خالص با رویکردی چندجانبه، به مقابله با هر دو چالش می‌پردازند.

استراتژی‌های کلیدی در طراحی صفر خالص

طراحی یک ساختمان انرژی صفر متکی بر دو اصل بنیادی است:

بهره‌وری حداکثری : استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته در عایق‌بندی جداره‌ها، پنجره‌های دوجداره با ضریب انتقال حرارت پایین و سیستم‌های تهویه هوشمند  که اتلاف انرژی را به حداقل می‌رسانند.

تولید محلی انرژی: بهره‌گیری از پتانسیل‌های سایت پروژه برای نصب پنل‌های خورشیدی، توربین‌های بادی کوچک یا سامانه‌های زمین‌گرمایی برای تأمین برق و آب گرم ساختمان.

مصالح کم‌کربن؛ حلقه‌ مفقوده ساخت‌وساز

یکی از نکات برجسته در مسیر ساخت این ساختمان‌ها، توجه به کربن نهفته است. استفاده از بتن‌های تولید شده با سیمان‌های کم‌کربن، بهره‌گیری از روش‌های پیش‌ساخته ، پرینت سه‌بعدی و استفاده از مواد بازیافتی، از جمله اقداماتی است که در پروژه‌های مدرن برای کاهش اثرات مخرب محیط‌زیستی در مرحله ساخت‌وساز به کار گرفته می‌شود.

استانداردهای ارزیابی و آینده‌نگری

در حال حاضر نظام‌های رتبه‌بندی معتبری مانند IGBC، پروژه‌ها را بر اساس عملکرد واقعی انرژی ارزیابی می‌کنند. ساختمانی که بتواند در عملیات یک‌ساله خود، تعادل انرژی را اثبات کند، گواهی رسمی «انرژی صفر» را دریافت می‌کند.
با توجه به اینکه پیش‌بینی می‌شود حداقل دو‌سوم ساختمان‌های فعلی تا سال 2040 همچنان فعال باشند، اهمیت بازسازی انرژی‌محور بیش از پیش احساس می‌شود. ارتقای ساختمان‌های موجود از طریق سیستم‌های مدیریت هوشمند انرژی  و نصب نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی، اولویت بعدی صنعت ساختمان در سطح جهانی است.

سوالات متداول

1. ساختمان انرژی صفر چگونه انرژی خود را تأمین می‌کند؟
این ساختمان‌ها از منابع تجدیدپذیر مانند پنل‌های خورشیدی، توربین‌های بادی و سیستم‌های زمین‌گرمایی برای تولید انرژی مورد نیاز خود استفاده می‌کنند.
2. مزیت اصلی ساختمان‌های صفر خالص برای ساکنان چیست؟
کاهش چشمگیر قبوض انرژی، بهبود کیفیت هوای داخل و افزایش رفاه حرارتی از مهم‌ترین مزایای این ساختمان‌هاست.
3. آیا استفاده از تکنولوژی‌های انرژی صفر هزینه ساخت را افزایش می‌دهد؟
در کوتاه‌مدت ممکن است هزینه‌های سرمایه‌ای اولیه بیشتر باشد، اما در میان‌مدت و بلندمدت، با کاهش هزینه‌های عملیاتی و نگهداری، این سرمایه‌گذاری توجیه‌پذیر و سودآور است.
4. مفهوم «کربن نهفته» چیست؟
کربن نهفته به میزان گازهای گلخانه‌ای منتشر شده در کل چرخه حیات مصالح، شامل استخراج مواد، تولید، حمل‌ونقل و اجرای ساختمان گفته می‌شود.
5. آیا برای ساختمان‌های قدیمی هم می‌توان استاندارد انرژی صفر گرفت؟
بله، از طریق انجام عملیات بهینه‌سازی و نوسازی  می‌توان مصرف انرژی ساختمان‌های قدیمی را به‌شدت کاهش داد تا با تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، تراز نهایی به صفر نزدیک شود.