یکی از حساس‌ترین موقعیت‌های حرفه‌ای برای مهندس ناظر زمانی شکل می‌گیرد که تخلف ساختمانی را مشاهده و گزارش کرده، اما مالک یا مجری بدون توجه به گزارش، عملیات را ادامه می‌دهد. در این وضعیت، این تصور که «من گزارش خودم را داده‌ام و دیگر هیچ مسئولیتی ندارم» می‌تواند خطرناک باشد. از سوی دیگر، مهندس ناظر نیز اختیار اجرای مستقیم دستور توقف عملیات را ندارد و باید وظایف قانونی خود را در چارچوب مقررات انجام دهد. اطلاعیه‌های اخیر سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران نیز بر ضرورت گزارش تخلف، نظارت مستمر و کنترل انطباق عملیات اجرایی با نقشه‌های مصوب تأکید کرده است.اگر مالک پس از گزارش مهندس ناظر همچنان به تخلف ساختمانی ادامه دهد، مسئولیت ناظر چیست؟ بررسی مراحل گزارش، مستندسازی، پیگیری و نکات مهم حقوقی برای مهندسان ناظر.

سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران برای مهندسان ناظری که سابقه متعدد تخلف انتظامی دارند، ضوابط سخت‌گیرانه‌تری تعیین کرده است. بر اساس مصوبه هیئت‌مدیره این سازمان، در صورت تکرار تخلف پس از محکومیت قطعی انتظامی درجه ۳ و بالاتر یا صدور حکم داوری منجر به تعویض ناظر، امکان لغو عضویت مهندس در سازمان برای چند سال وجود دارد؛ به‌طوری که این مدت با توجه به تعداد سوابق تخلف، از ۳ تا ۱۰ سال تعیین شده است این تصمیم، قسمت دوم «آکادمی مهندسی ساختمان ساختمان نگار» را به یک سؤال مهم اختصاص می‌دهد: آیا یک تخلف حرفه‌ای همیشه فقط یک پرونده است یا تکرار تخلف می‌تواند آینده شغلی مهندس را تحت تأثیر قرار دهد؟ تخلف تکراری مهندس ناظر چه پیامدی دارد؟ بررسی مصوبه جدید نظام مهندسی تهران درباره لغو عضویت ناظران متخلف و نکات مهم کاهش ریسک انتظامی مهندسان.

یک نظریه مشورتی تازه اداره کل حقوقی قوه قضاییه، توجه دوباره‌ای به مسئولیت مهندسان ناظر در برابر تخلفات ساختمانی جلب کرده است. در "نظریه شماره ۷/۱۴۰۴/۳۴۵ مورخ ۱ شهریور ۱۴۰۵"، موضوع صدور گواهی خلاف واقع یا چشم‌پوشی از تخلفات ساختمانی توسط مهندس ناظر بررسی شده و اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که در صورت تحقق شرایط قانونی، صدور گواهی خلاف واقع می‌تواند "جنبه کیفری" نیز پیدا کند این موضوع یک پیام روشن برای جامعه مهندسی دارد: گزارش ناظر فقط یک نوشته اداری نیست؛ بلکه ممکن است در فرآیندهای اداری، انتظامی، حقوقی و در شرایطی کیفری مورد بررسی قرار گیرد.