ساختمان سه‌طبقه؛ نسخه‌ای اقتصادی برای ساخت مسکن

به گزارش ساختمان نگار، بررسی کامل مزایای ساختمان‌های سه‌طبقه حیاط‌دار بدون پیلوت در مقایسه با برج‌های بلندمرتبه؛ کاهش هزینه ساخت، حذف آسانسور، تقویت روابط اجتماعی، فضای بازی کودکان، رعایت اصول شهرسازی، حفظ محرمیت و معماری ایرانی اسلامی

در گفتگو با مهندس سجاد امینی معاون مسکن و ساختمان اداره کل راه و شهرسازی کرمانشاه مطرح شد:

چرا تیم شما در استان کرمانشاه به جای بلند مرتبه سازی و ساخت پروژه های نهضت ملی مسکن در قالب بلوک های آپارتمانی به سمت بلوک های سه طبقه رفت؟
در سال‌های اخیر افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز، رشد قیمت زمین، هزینه‌های سنگین نگهداری برج‌های بلندمرتبه و همچنین تغییر نگاه کارشناسان شهرسازی به توسعه پایدار، باعث شده است الگوی ساختمان‌های سه‌طبقه حیاط‌دار دوباره مورد توجه مهندسان، معماران و برنامه‌ریزان شهری قرار گیرد.
کارشناسان معتقدند در بسیاری از شهرهای ایران، ساخت مجتمع‌های سه‌طبقه بدون پیلوت که خودروها در حیاط مجموعه پارک می‌شوند، علاوه بر کاهش هزینه‌های ساخت، می‌تواند کیفیت زندگی ساکنان را نیز به شکل محسوسی افزایش دهد. این الگو که شباهت زیادی به معماری اصیل ایرانی دارد، از منظر اقتصادی، اجتماعی، شهرسازی و زیست‌محیطی دارای مزایای قابل توجهی نسبت به برج‌های بلندمرتبه است.لذا جهت بهبود طرح های نهضت ملی مسکن سعی شد با اصلاح طرح ها، تغییرات اساسی در اجرای طرح ایجاد کنیم

(تمام اقدامات در خصوص طرح های حمایتی وزارت راه و شهرسازی در سامانه hsaman.mrud.ir قابل دسترسی است.

ثبت نام نهضت ملی مسکن : hsaman.mrud.ir     انصراف طرح نهضت ملی مسکن : hsaman.mrud.ir

تسهیلات ودیعه مسکن: hsaman.mrud.ir             تسهیلات ساخت مسکن : hsaman.mrud.ir

استعلام مالکیت : hsaman.mrud.ir                       ثبت نام طرح آشیان (استیجار) : hsaman.mrud.ir

راهنمای چندرسانه ای طرح آشیان : hsaman.mrud.ir)

کاهش چشمگیر هزینه ساخت با حذف آسانسور و پیلوت
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ساختمان‌های سه‌طبقه حیاط‌دار، حذف آسانسور و طبقه پیلوت است.
در ساختمان‌های بلندمرتبه بخش قابل توجهی از هزینه ساخت مربوط به موارد زیر است:
اجرای چاه آسانسور
خرید تجهیزات آسانسور
موتورخانه
برق اضطراری
نگهداری سالانه
ساخت پارکینگ زیرزمین یا پیلوت
اجرای رمپ
تهویه پارکینگ
سیستم اعلام و اطفای حریق
در مقابل، ساختمان‌های سه‌طبقه معمولاً طبق ضوابط بسیاری از شهرها الزام به نصب آسانسور ندارند و خودروها نیز در حیاط مجموعه پارک می‌شوند؛ موضوعی که موجب صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه ساخت اولیه خواهد شد.
علاوه بر این، حذف زیرزمین و پارکینگ طبقاتی باعث کاهش هزینه‌های خاکبرداری، سازه، تأسیسات و اجرای فونداسیون می‌شود.

کاهش هزینه‌های نگهداری ساختمان
پس از بهره‌برداری نیز هزینه‌های مدیریت ساختمان کاهش محسوسی خواهد داشت.
حذف هزینه‌های دائمی آسانسور
در برج‌ها هزینه‌هایی مانند:
سرویس ماهانه
تعمیرات
تعویض قطعات
بیمه
برق مصرفی
به طور مستمر از ساکنان دریافت می‌شود.
در ساختمان‌های سه‌طبقه این هزینه تقریباً حذف می‌شود.
کاهش هزینه مشاعات
کوچک‌تر بودن ساختمان باعث کاهش هزینه‌های:
نظافت
روشنایی
نگهبانی
تعمیرات
تأسیسات
خواهد شد.
تقویت روابط اجتماعی میان همسایگان
یکی از مهم‌ترین انتقادها به برج‌های بلندمرتبه، کاهش ارتباطات اجتماعی میان ساکنان است.
در بسیاری از برج‌ها همسایه‌ها حتی یکدیگر را نمی‌شناسند.
اما در مجتمع‌های سه‌طبقه حیاط‌دار:
تعداد خانوارها کمتر است.
تعامل روزانه بیشتر می‌شود.
حس تعلق به محله افزایش پیدا می‌کند.
مشارکت در مدیریت ساختمان آسان‌تر است.
این موضوع به افزایش سرمایه اجتماعی و کاهش اختلافات همسایگی کمک می‌کند.
حیاط؛ فضای امن برای بازی کودکان
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این الگو، وجود حیاط مرکزی است.
بازگشت کودکان به فضای باز
در سال‌های اخیر کمبود فضای بازی ایمن یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها بوده است.
حیاط مشترک می‌تواند محلی مناسب برای:
بازی کودکان
تعامل خانواده‌ها
فعالیت سالم
دوری از فضای مجازی
باشد.
نظارت بهتر والدین
والدین از داخل واحدهای مسکونی می‌توانند بر بازی کودکان نظارت داشته باشند؛ موضوعی که امنیت روانی بیشتری ایجاد می‌کند.

رعایت بهتر اصول شهرسازی
کارشناسان شهرسازی معتقدند ساختمان‌های کم‌ارتفاع در بسیاری از مناطق شهری با اصول توسعه پایدار سازگارتر هستند.
مزایای این الگو عبارتند از:
کاهش تراکم جمعیت
کاهش فشار بر زیرساخت‌ها
کاهش ترافیک محلی
توزیع مناسب جمعیت
کاهش بار شبکه آب، برق و فاضلاب
کاهش سایه‌اندازی ساختمان‌ها
یکی از مشکلات برج‌های بلندمرتبه ایجاد سایه‌های طولانی بر ساختمان‌های مجاور است.
این موضوع موجب:
کاهش نور طبیعی
افزایش مصرف انرژی
کاهش کیفیت زندگی
افت ارزش برخی واحدهامی‌شود.
اما ساختمان‌های سه‌طبقه:
نورگیری بهتری دارند.
تهویه طبیعی مناسب‌تری ایجاد می‌کنند.
دید شهری را محدود نمی‌کنند.
حفظ محرمیت در معماری ایرانی اسلامی
یکی از ویژگی‌های ارزشمند معماری سنتی ایران، توجه به اصل محرمیت بوده است.
در ساختمان‌های سه‌طبقه حیاط‌دار:
اشراف مستقیم واحدها کاهش می‌یابد.
امکان طراحی پنجره‌ها با رعایت حریم خصوصی وجود دارد.
حیاط مرکزی نقش فضای نیمه‌خصوصی را ایفا می‌کند.
این ویژگی با اصول معماری ایرانی اسلامی همخوانی بیشتری دارد.
نمای آجری؛ هویت معماری ایرانی
استفاده از آجر در نما علاوه بر زیبایی، مزایای فنی متعددی دارد.
مزایای نمای آجری
دوام بالا
مقاومت در برابر شرایط جوی
کاهش هزینه نگهداری
هماهنگی با معماری بومی
زیبایی ماندگار
کارشناسان معماری معتقدند استفاده از آجر می‌تواند هویت ایرانی شهرها را تقویت کند و از یکنواختی نماهای کامپوزیت و شیشه‌ای بکاهد.
کاهش مصرف انرژی
ساختمان‌های کم‌ارتفاع معمولاً:
تهویه طبیعی بهتری دارند.
از نور روز بیشتر استفاده می‌کنند.
وابستگی کمتری به تجهیزات مکانیکی دارند.
همین موضوع موجب کاهش مصرف انرژی و هزینه خانوارها می‌شود.
افزایش کیفیت زندگی شهری
مجموعه‌های سه‌طبقه حیاط‌دار می‌توانند محیطی آرام‌تر نسبت به برج‌های مرتفع ایجاد کنند.
از جمله مزایای آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
کاهش آلودگی صوتی
کاهش تراکم جمعیت
افزایش امنیت اجتماعی
تعامل بیشتر همسایگان
آرامش روانی خانواده‌ها
آیا ساختمان سه‌طبقه می‌تواند جایگزین برج‌ها شود؟
کارشناسان تأکید می‌کنند که پاسخ به این سؤال وابسته به شرایط هر شهر، قیمت زمین، میزان تقاضا، ظرفیت زیرساخت‌ها و سیاست‌های توسعه شهری است. در کلان‌شهرهایی با کمبود شدید زمین، ساخت ساختمان‌های مرتفع در برخی پهنه‌ها اجتناب‌ناپذیر است، اما در بسیاری از شهرهای کوچک و متوسط یا مناطق دارای زمین کافی، الگوی سه‌طبقه حیاط‌دار می‌تواند گزینه‌ای کارآمد، اقتصادی و سازگار با فرهنگ ایرانی باشد.
ترکیب این الگو با طراحی معماری مناسب، استفاده از مصالح بادوام مانند آجر، تأمین فضای سبز و رعایت استانداردهای روز ساختمان، می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های ساخت و نگهداری، کیفیت زندگی ساکنان را نیز ارتقا دهد.
سوالات متداول
آیا ساختمان سه‌طبقه بدون آسانسور از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه‌تر است؟
بله. حذف هزینه خرید، نصب، نگهداری و مصرف برق آسانسور و همچنین حذف بخش زیادی از هزینه‌های ساخت پیلوت یا زیرزمین، هزینه تمام‌شده پروژه را کاهش می‌دهد.
آیا پارک خودرو در حیاط مشکلاتی ایجاد نمی‌کند؟
در صورت طراحی اصولی مسیرهای دسترسی، تفکیک فضای خودرو از مسیر عابران و تأمین تعداد کافی جای پارک، می‌توان ایمنی و کارایی این فضا را حفظ کرد.
آیا ساختمان‌های سه‌طبقه با اصول شهرسازی سازگار هستند؟
در بسیاری از شهرها و با رعایت طرح‌های تفصیلی، ساختمان‌های کم‌ارتفاع می‌توانند با کاهش تراکم، بهبود نورگیری و کاهش فشار بر زیرساخت‌های شهری، گزینه‌ای مناسب باشند.
چرا نمای آجری برای این نوع ساختمان‌ها توصیه می‌شود؟
نمای آجری علاوه بر دوام و مقاومت، با اقلیم ایران، کاهش هزینه‌های نگهداری و حفظ هویت معماری ایرانی اسلامی سازگاری بالایی دارد.
آیا این الگو برای همه شهرها مناسب است؟
خیر. انتخاب الگوی ساخت باید بر اساس شرایط اقتصادی، ظرفیت زیرساخت‌ها، قیمت زمین، ضوابط شهرسازی و نیازهای هر منطقه انجام شود.